Snuitmesaal (Rhamphichthys rostratus)

De snuitmesaal is een lange, slanke mesaal met een buisvormige snuit en een zandkleurig gevlekt patroon. Hij graaft zich overdag in het zand in.

Snuitmesaal (Rhamphichthys rostratus)
Foto: Michael Bakker Paiva, via Wikimedia Commons (CC BY 4.0)

Over deze vis

De snuitmesaal is een van de oudste beschreven mesalen: Linnaeus beschreef hem al in 1766 als Rhamphichthys rostratus, en hij is de typesoort van zijn geslacht. De geslachtsnaam komt uit het Grieks en betekent ‘snavelvis’, de soortnaam rostratus betekent ‘met een snavel’. Beide verwijzen naar de lange, buisvormige snuit waarmee de vis zijn voedsel uit het zand haalt. Het geslacht telt meerdere soorten die er erg op lijken, wat in de handel makkelijk tot verwarring leidt.

Hij hoort bij de Rhamphichthyidae, de zandmesalen, een van de jongere families binnen de Zuid-Amerikaanse mesalen. Het lichaam is als een lint uitgerekt. Rug- en buikvinnen ontbreken en de staartvin is sterk verkleind of afwezig, zodat de vis vooral voortbeweegt met zijn lange aarsvin. De ogen zijn klein, want zicht speelt een ondergeschikte rol: de vis oriënteert zich met een elektrisch orgaan waarmee hij zijn omgeving in kaart brengt. De kleur is gevlekt, met een donkere rug en een lichtere buik en vlekken die naar onderen kleiner worden.

De lengte loopt in de literatuur uiteen van ruim een kwart meter tot ongeveer een meter, afhankelijk van de soort en de bron. Ook dat is een reden om bij aankoop goed uit te zoeken om welke soort het precies gaat.

In het wild komt hij voor in de Amazone, de Orinoco, het stroomgebied van de Río de la Plata en de Paraná. Hij verkiest rivieren met een zachte bodem en steile, begroeide oevers. Hij is een opportunistische jager die met zijn snuit insecten en kreeftachtigen uit het zand haalt en waarschijnlijk ook kleine vissen opeet. Overdag verbergt hij zich, ’s nachts gaat hij op zoek naar voedsel.

Gegevens over aantallen en over kweek zijn schaars. In de handel is hij zeldzaam, en wie hem tegenkomt, krijgt meestal wildvang aangeboden. Dat maakt hem een vis voor wie bereid is veel tijd, ruimte en geduld te investeren.

In het kort

Wetenschappelijke naamRhamphichthys rostratus
FamilieRhamphichthyidae
HerkomstAmazone-, Orinoco- en Paranábekken (Brazilië, Venezuela, Peru)
VindplaatsZuid-Amerika – Brazilië, Venezuela, Peru – Amazone, Orinoco en Paraná
Maximale grootte100 cm
Minimale aquariumgrootte800+ liter
Temperatuur23 – 28 °C
pH6,0 – 7,5
Hardheid (GH)2 – 12
GroepsgrootteSolitair
GedragVreedzaam, nachtactief
MoeilijkheidMoeilijk
Levensduur10+ jaar
KarakterVreedzaam
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenNee
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumJa
Minimale groepsgrootteAlleen

Welke vissen passen bij de Snuitmesaal?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Rhamphichthys komt van het Griekse rhamphos (‘snavel’) en ichthys (‘vis’), naar de tot een buis verlengde snuit. Het geslacht werd in 1846 beschreven door Müller en Troschel.

rostratus is Latijn voor ‘gesnaveld’, ook naar de buisvormige snuit.

De soort werd in 1766 beschreven door Linnaeus.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

Zandige rivierbeddingen en oevers waar hij zich overdag ingraaft.

Waterwaarden in de natuur: zacht, licht zuur water.

Waterwaarden in het aquarium

  • Schoon water en goede filtering

Aquarium en inrichting

Een lange bak met een dikke laag fijn zand en enkele wortels. Weinig obstakels.

Biotoop nabootsen: rivierzand, wortelhout en gedempt licht.

Voeding

In de natuur: insectenlarven en kleine kreeftachtigen uit de bodem.

In het aquarium: muggenlarven, wormen, artemia en kleine garnalen.

Voortplanting

In aquaria niet bekend.

Tips uit de praktijk

Zeldzaam in de handel; houders melden dat hij pas na lange gewenning overdag zichtbaar wordt.

Omdat de snuitmesaal zo zelden in de handel is, zijn er maar weinig houders met langdurige ervaring. Wat zij vertellen, komt op hetzelfde neer: de eerste weken zie je bijna niets, want de vis graaft zich in het zand en komt pas tevoorschijn als het donker is. Een dikke laag fijn zand is daarom geen detail maar een voorwaarde. Op grof of scherp materiaal beschadigt hij zijn snuit en huid.

Bij het voeren is het handig om met levend of vers diepvriesvoer te beginnen, zoals muggenlarven, wormpjes en kleine garnalen, en dat ’s avonds aan te bieden. Sommige dieren accepteren het pas na dagen of weken. Wie een vis heeft die niet eet, moet niet ongeduldig worden: rust in de bak en vast voerritme helpen meer dan steeds nieuwe voersoorten proberen.

Wat je pas na maanden ziet, is dat de vis vertrouwd raakt met zijn verzorger en dan ook overdag af en toe zijn kop laat zien. Het is meteen ook het moment waarop hij groeit en de bak opeens te klein blijkt. Een lange bak met veel zwemruimte langs de bodem is nodig, en obstakels zoals scherpe wortels kunnen hem verwonden. Met medebewoners gaat het meestal goed zolang ze niet klein genoeg zijn om te worden gegeten en niet rennen in het donker.

Eindadvies: de snuitmesaal is een unieke, maar uitdagende vis voor een ervaren houder met een zeer grote, rustige bak. Voor iemand die een vis wil zien, is hij niet geschikt. En bedenk vooraf hoe je omgaat met een vis die tot ongeveer een meter kan worden.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Vreedzaam
  • Bijzonder uiterlijk en gedrag

Nadelen

  • Wordt tot een meter lang
  • Kieskeurig voer

Veelgestelde vragen over de snuitmesaal

Hoe groot wordt de snuitmesaal?

De snuitmesaal (Rhamphichthys rostratus) kan tot ongeveer 100 cm lang worden. Houd daar bij de aanschaf rekening mee.

Hoe groot moet het aquarium zijn voor een snuitmesaal?

Reken op minimaal 800 liter, met een zachte zandbodem waarin hij zich overdag kan ingraven. Hij is nachtactief en heeft schuilplekken nodig.

Is de snuitmesaal geschikt voor beginners?

Nee, hij staat als moeilijk te boek. Hij is solitair, heeft een groot aquarium nodig en wordt ouder dan tien jaar.

Met welke vissen kun je de snuitmesaal combineren?

Hij is vreedzaam, maar kleine vissen kunnen als prooi worden gezien. Kies rustige vissen van redelijk formaat, zoals de Chocoladecichlide, de Blauwe acara of de Antennemeerval.

Welke planten passen bij de snuitmesaal?

Stevige planten die niet makkelijk lostrekken, zoals de Amazonezwaardplant en de Uruguayzwaardplant, werken goed naast een graafvis.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.